Monda ASEMBLEO Socia (MAS)  [<<<]
ONDO da VERO numero 67
de Koffi GBEGLO  
8a oktobro 2010

*************************************************

Numero 67 julio-septembro 2010

O N D O D A V E R O

Trimonata informilo de TIETTI-Instituto de Esperanto

en Togolando Eldonata ekde januaro 1994

Redakcio : Parfo AJTO

p/a TIETo, B.P. 13169

Lome-TOGOLANDO

E-poshto : esp.togo@cafe.tg

**************************************************

"Vin oni portas surdorse. Kial vi volas porti alian personon surdorse. Tio tute ne eblas, char, kiu portas vin, tiu tute ne povas elteni la pezon ankau de la persono, kiun vi portas" diris patro al filo gravediginta fraulinon. Kial la patro tiel parolis ?

Oni povas tuj kompreni, ke lia filo pludependas de li, kiam li estis ighanta patro. La filo devus mem prizorgi la gravedulinon, sed, char lin prizorgas la gepatroj, jen do alia shargho aldonighas al tiu de la gepatroj, kaj la patro tute ne konsentas. Chu li pravas ?

la filo tuj komprenis la patron, kaj chesis viziti lernejon. Li iris al haveno kaj jen oni dungis lin kiel portiston. Per tiu laboro li iel prizorgas la gravedulinon kaj sin mem. Rekonindas, ke lia lukro tute ne sufichas kaj tial li pluricevas helpon de la gepatroj. Iam li parolis al si :"Kial mi pluricevu helpon de miaj gepatroj ? Mi jam havas mian edzinon, kaj estus bone, ke mi estu for de miaj gepatroj por alfronti sola la vivon. Tiel, mi vivos tute libera kaj klopodos mem trovi solvojn al miaj problemoj miamaniere". Jen do li forlasis la gepatran domon por lui chambron en alia kvartalo de la urbo. Kiel libera nun li estas, tiel shatus fari ankau TIETo, kaj la 4a tago de septembro 2010 estas historia en la ekzistado de TIETo. Pri tio estas mencio en la sekvaj linioj.

Pajto

==========

INFORMAS

==========

1- Kalendaro de la ekzamenoj de TIETo en la lerneja jaro 2010-2011

La datoj de la ekzamenoj de TIETo en la lernaja jaro 2010-2011 jene montrighas :

- En decembro, de la 20a ghis la 23a, okazos la ekzamenoj elementa kaj meza de ILEI/UEA, kaj la ekzamenoj A kaj B lau la normoj de ALTE.

- Fine de marto 2011 okazos la ekzameno A de TIETo.

- Fine de junio okazos la ekzameno A de TIETo kaj la ekzamenoj A1 kaj A2 lau la normoj de ALTE. Tiuj chi ekzamenoj celas preskau nur la gelernantojn de Instituto Zamenhof.

- Fine de julio 2011 okazos la ekzamenoj elementa kaj meza de ILEI/UEA, kaj la ekzamenoj A kaj B lau la normoj de ALTE.

Interesighantoj turnighu al :

TIETo

BP. 13169

Lome

TOGO

Retadreso : esp.togo@cafe.tg

2- Helpokaso plufunkcianta

La helpokaso en Togolando ebligis al esperantistoj finlerni, acheti medikamentojn au lernilojn. Ghi plufunkcias kaj atendas la petojn. Interesighantoj skribu al :

Helpokaso

BP 13169

Lome

Togo

Retadreso : esp.togo@cafe.tg

Chiu petanto priskribu kial li/shi bezonas la monon. Li/shi menciu siajn adresojn.

==============

MOVOJ NIAJ

==============

1- Kunvenis la stabo de TIETo La 4-an de septembro 2010 kunvenis la stabo de TIETo. La punktoj de la tagordo estas :

1- Organizado de la laboroj en Instituto Zamenhof ghis la eko de la nova lerneja jaro 2010-2011

2-Sendependigho de TIETo

3- Ceterajhoj

Post salutoj de la kunvenestro, s-ro ATTIOGBE-AGBEMADON B. Mensah, la kunveno komencighis.

Che la unua punkto estas traktite pri la malfermo de la klaso por infanoj, la subskribo de kontraktoj por laborantoj kaj ankau pri la revizio de la regularo de la lernejo.

Che la dua punkto, la kunvenantoj rimarkis, ke la sendependigho de TIETo estas tre grava, por ke ghi tre facile movighu chiudirekten kaj partoprenu en la sendependigho de Afrika Agado. La kunveno decidis, ke ekde la 1a de oktobro 2010 TIETo ne plu estos membro alighinta al Esperanto-Asocioj, kaj tial chesu esti establo de la Esperanta Civito. Ghi tamen havu kunlaborajn rilatojn kun la E-organizajhoj, kiuj tion volas, kaj pli, daurigos siajn laborojn pri instruado kaj ekzamenado, kiujn ghi faras kunlabore kun la Esperanta Civito, kun kiu ghi povas havi aliajn interkonsentojn pro/por laboroj Esperantaj. Plie ghiaj membroj plurestas Civitanoj, ghis ili mem decidos eksighi.

La ceterajhoj aperintaj koncernis la redonon al GBEGLO Koffi de ties rajtoj UEA-komitataj kaj ankau informojn pri la laboroj de UETA.

Lome, la 4-an de septembro 2010,

Por la kunveno

La protokolanto

SAGBADJELOU Kokou

La Prezidanto

ATTIOGBE-AGBEMADON B. Mensah

2- Jam komencighis la lerneja jaro 2010-2011 en Togolando

La 13an de septembro 2010 malfermighis la lernejaj pordoj en Togolando. Dum iuj gelernantoj senprobleme ekiris al la lernejo aliaj ghis nun restas hejme. Chu pro la nepovo de la gepatrohj pagi la lernoktozion ?

Oni povas memori, ke en augusto 2008 inundo okazis en Togolando. Tiam homoj estas senhejmaj kaj jen ili devis loghi en lernejoj. Iujn el tiuj chi atakis la akvo. Tial la registaro estis devigata prokrasti je du semajnoj la komencon de la nova lerneja jaro. Pasis tiu chi tempo, sed ne chiuj lernejoj senighis je akvo. Tamen komencighis tiam la lerneja jaro. Chiuj tiam pensis, ke nenio tia pluokazos en Togolando. Bedaurinde la lerneja jaro 2010-2011 rezervis alian surprizon al la gelernantoj kaj ties gepatroj.

La 13an de septembro 2010 pluraj lernejoj en Lome (chefurbo de Togolando) pluhavis pluvakvon. La tuta lernejo dronis en akvo, kio malhelpis la gelernantojn komenci la novan jaron. Tamen jen iuj gelernantoj kaj geinstruistoj spitis la akvon kaj komencis la laboron, kiam pluestis akvetaro en la klaschambroj. Certe ne ghojis la akvo ke homoj loghis kun ili en la klaschambro. Jen la 18an de septembro 2010, pluvis la tutan tagon, kaj nun tutajn klasojn plenigis la akvo, ke neniu povas eniri. En iuj lernejoj konstruajhoj ne enhavas akvon, sed tiu chi tiom chirkauis ilin, ke ne eblas aliri ilin. Chu la gelernantoj restu hejme ? Pripensiga afero.

Geinstruistoj kaj gepatroj interkonsilighis, kaj jen ili fabrikis ion pontecan el uzitaj pneuoj de autegoj kaj el brikoj, ke la gelernantoj, unu post la alia, aliru la restintajn ne okupitajn klaschambrojn. Necesas esti tie por vidi kiel dancas geinstruistoj sur pneuoj irante al la klaschambroj. Estas tute aparta spektaklo. La kurshoroj reduktighis, char estas malfacile uzi kelkajn klaschambrojn por pli ol dek klasojn. Tamen pli bone havi iom ol neniom. Jen la gelernantoj nun kontentas pri la iomo nun instruata al ili. Oni povas demandi ghis kiam kaj kiel reagas la registaro.

La akvo tiom multas en lernejoj, ke ne pli frue ol en janauro 2011 ili povos malaperi mem. Autoritatuloj vizitas la lernejojn, fotas la aferojn kaj reiras. Jam pasis pli ol du semajnoj post la eko de la nova lerneja jaro, sed nenia reago de la registaro aperis. Dume geinstruistoj kaj gelernantoj, unu post la alia, uzas la pontetojn por atingi klaschambrojn. Kaj kio pri Instituto Zamenhof (IZo) ?

En IZo chio iras glate. La 449 gelernantoj tute glate lernas kaj ankau la geinstruistoj senprobleme gvidas la gelernantojn. Akvo atingos la lokon de IZo, nur kiam la tuta kvartalo estos sub akvo. Pravas Hans BAKKER, kiu, en la momento de la achetado de la tereno de la lernejo postulis, ke la tereno estu en loko malfacile atingebla de akvo. Okazis tiel kaj nun pravighas la timoj de Hans. Esperindas, ke baldau malaperos la akvo, ke chiuj senprobleme estu en la lernejoj.

3- Unua kunveno de la gepartroj de la gelernantoj de Instituto Zamenhof

La 25an de septembro 2010 kunvenis la gepatroj de la gelernantoj de Instituto Zamenhof. Al Hans BAKKER raportis GBEGLO Koffi :

La gepatroj tute fidas IZon kaj tial nur akceptis niajn proponojn pri la gvidado de la gelernantoj.

Okazos, ekde la 1a de oktobro helpkursoj al la gelernantoj ekster la normalaj kursohoroj. Por la elementa nivelo ghi okazos chiun lernejan tagon, matene de kvarono antau la sepa ghis duono post la sepa, posttagmeze/vespere de la 17a ghis duono post la dek-sepa. Kutime, merkrede ne estas kursoj kaj la gelernantoj ne venas al la lernejo, sed en IZo ni zorgos pri la gelernantoj en helpkurso de 15a ghis la 16a horo por la gelernantoj de la unua ghis kvina klaso, kaj de la 15a ghis la 17a horo por la gelernantoj de la sesa klaso. Ankau la kolegian nivelon koncernas tiu chi decido.

Ekde de la 1a de oktobro, por la gelernantoj de la tria klaso la helpkurso okazos marde kaj jhaude de la 17a ghis la 18a horo, kaj la gelernantoj de la kvara klaso laboros chiutage de la 17a ghis la 18a horo escepte de merkrede kiam ili laboros de la 15a ghis la 17a horo.

Al la kunveno estas prezentita la rezultaro de la pasinta jaro, kaj la gepatroj tre ghojis pri tio. Ili demandis chu la shtato iel gratulas IZon por ties laboro. La respondo estis jes, char jam venis gratuletero de la chefinspektoro al IZo.

Estis ankau vortoj pri lernokotizo, luigado de libroj kaj la elekto de la estraro de la asocio de la gepatroj de la gelernantoj. La kunvenantoj dankegas IZon pro la lernokotizo, kiu, lau ili estas ne troa kompare kun la stato de la lernejo. Iuj iel kritikas la rigorecon de IZo, kaj petas, ke IZo donu pli da ripoztempo al la gelernantoj. Aliaj gepatroj tuj rebatis, dirante, ke IZo okupu la gelernantojn chiutage, ech dimanche, char kiam ili ne estas en IZo, ili nur pasigas la tempon en videokluboj au antau televida ekrano.

La gepatroj vere kontentas pri disciplino ene de IZo. Ili demandis ankau pri Esperanto, kaj la klarigoj vere plachis al ili. Ankau pri kursoj al analfabetoj ni parolis. IZo chiujare anoncis, sed chiam mankas gelernantoj. Jen pliafoje la alvoko estas lanchita, kaj ni vidos kio okazos en venontaj semajnoj. Eble estos homoj por la alfabetiga kurso. Chu decas mencii ankau la chiaman peton pri liceo ? La gepatroj deziregas, ke iliaj gefiloj finu la bazan, la mezgradan kaj la gimnazian nivelojn en IZo por iri rekte al universitato. Iliaj helpotoj estas bezonataj, kion ili scias, char jam iu inter ili donacis 500 kajerojn al IZo.

Vere chio iris glate kaj la gepatroj chiam kuraghigas nin.

===================

PODIO DE KREDOJ

===================

La dekdu pruvoj pri la neekzisto de Dio (daurigo)

UNUA GRUPO DE ARGUMENTOJ

Unua argumento : Ago kreiva ne estas akceptebla

Kion signifas krei ? Kio estas kreo ? Chu preni materiojn disajn, disigitajn, sed ekzistantajn kaj uzante kelkajn antau-eksperimentitajn principojn, aplikante iujn konatajn regulojn, kaj kunigi, grupigi, ordigi, asocii, junti tiujn materiojn, por fari ion el ili ?

Ne ! Krei estas ne tio. Chu ni povas diri, ke domo estas kreita ? Ne, Ghi estas konstruita. Chu ni povas diri, ke libro estas kreita ? Ne, ghi estas presita.

Do, preni ekzistantajn materiojn kaj el ili fari ion, ne estas krei. Kio do estas kreo ?

Pri KREI.... mi estas, fakte, tre embarasata klarigi ion neklarigeblan, difini ion nedifineblan ; mi tamen provos min komprenigi.

Krei, estas fari ion el nenio ; el absoluta nenio fari ion ; fari ke nenio estu.

Nu, mi supozas, ke neniu racia kapablas koncepti kaj akcepti ke el nenio kaj per nenio, eblas fari ion. Imagu matematikiston ; elektu la plej spertan, loku malantau li gigantan nigran tabulon, petu de li skribi sur tiu nigra tabulo nulojn kaj nulojn. Ech se li adicios, multiplikos, provos chiujn operaciojn de matematiko, li neniam sukcecos eligi echan unuon el akumulado de tiuj nuloj.

Per nenio oni nenion faras ; per nenio eblas fari nenion, kaj la fama aforismo de Lukrecio "ex nihilo nihil" plu restas esprimo de certeco kaj de evidento.

Kreo-ago estas ago ne akceptebla kaj absurdajho. Kreado estas do esprimo mistika, religia, kiu eble enhavas valorojn por tiuj, kiuj emas kredi je tio, kion ili ne komprenas, kaj al kiuj kredemo des pli trudighas ke ili ne komprenas ; sed kreado estas sensenca por homo klera, atentema, je kies okuloj vortoj havas signifon nur kiam ili prezentas ion realan kaj veran.

Konsekvence, la hipotezo pri estajho vere kreinta estas hipotezo, kiun racio malakceptas. La Kreinto ne ekzistas.

DUA ARGUMENTO : "Pura spirito" ne povis determini la universon

Al la kredantoj, kiuj, spite al chia racio, persiste akceptas la eblecon de kreado, mi diras, ke chiukaze ne eblas atribui tiun kreadon al ilia dio. Ilia dio estas pura spirito. Kaj mi asertas, ke spirito pura, io nemateria ne povis determini la universon, tion materian. Jen kial : ......(Daurigota en la venonta numero)

===================

F E L I E T O N E

===================

SPIRITA VIVO EN LA SOCIO de Omraam Mikhaël Aïvanhov(1900-1986).

Oka chapitro : Akcepti la sorton, ne suferi ghin.

Chiuj malfacilajhoj au malfelichoj, kiuj prezentighas en tiu chi vivo, radikas en eraroj, kiujn ni faris, au en leghoj, kiujn ni malobservis, en antauaj enkarnighoj. Ni nun frontas al lecionoj, kiujn ni devas lerni, fushoj, kiujn ni devas ripari, kaj el tio ne eblas eskapi ; iel ajn necesas "pagi". Jes. pagi por lerni, pagi por ripari. Tiu pago apartenas al la karma legho, oni povas nur akcepti ghin. Cetere, ech se oni ghin malakceptas, tio shanghas nenion ? Ne eblas eskapi el la dia Justeco, kaj ankau ne eblas ghin chirkaupasi. Rezulte, senutilas konsulti astrologojn au klarvidulojn, por ke ili avertu nin pri la perdoj au akcidentoj, kiuj okazos al ni, kaj ke, tiel avertite, ni povu protekti nin kontrau ili. Kion ajn ni faru, ni evitos nenion : el sia sorto oni ne eskapas per ruzoj, kaj tiu emo ne indas je vera spiritemulo.

Vi komprenu definitive, kiel dia Justeco funkcias, kaj vi fidu ghin. Estas kvazau chiuj viaj kulpoj estus sur unu telero de pesilo kaj chiuj viaj bonfaroj sur la alia. Kiam alvenas la momento pagi por la malbonfaroj, chio plenumita por la bono intervenas, tiel ke la pago estos malpli peza. Tiu legho validas por chiuj kampoj : la penoj, kiujn vi faras por igi vin pli forta kaj pura chiam ebligos al vi alfronti la malfacilajhojn en plej bonaj kondichoj.

Chio do estu tute klara ! Unuflanke sciu, ke oni ne eskapas el la dia Justeco ; kaj aliflanke konstante konservu en la konscio, ke chiu ago bonfara transformighas en energiojn, en fortojn, kiuj ebligas al ni superi la elprovadojn. Ne pro tio, ke oni ne konas la karmajn leghojn, oni uzu ilin kiel pretekston por fari nenion kaj pasive suferi sian sorton. Oni ne pasivu. Tute male. Oni duobligu la uzon de lumo kaj amo por si kaj ankau por la aliaj. Same antau la aliula sufero oni ne estu senaga, dirante al si " ach al ili ! Suferi estas ilia sorto, tion ili meritas".

Bedaurinde, mi konstatas, ke iuj nomas sin spiritemuloj, anstatau pensi pri chiuj suferantoj kaj decidi fari ion por helpi al ili, kontentighas per rezigno pensante "nu, tio estas ilia karmo", kaj faras nenion helpan. Kelkfoje preferindus, ke homoj neniam audis pri karmo, se en ghi ili trovas kialojn por vadi en sia egoismo. Tial mi trovas, ke estas granda supereco de Okcidentanoj ne akcepti aliulajn suferojn sen agi. Tion oni vidas, kiam okazas malsatego, epidemioj, inundoj, tertremoj, tuj ili organizas helpon, kaj tio estas mirinda.

Kompreneble, kio estas preferinda, tio estas ke chiuj konu la leghojn de destino kaj komprenu, kial iuj malfacilajhoj trafas ilin, kaj ankau aliajn, neniam perdante la deziron helpi. Iu diros :"sed kial helpi ? Chu ili ne ricevas, kion ili meritas ?" Unue, char la peno farata por helpi iun neniam estas senutila : en iuj cirkonstancoj, vidante vian sincerecon, la Chielo povas akcepti, ke vi influu ghin. Kaj krome por vi mem, por ke vi progresu, char helpante al la aliaj, vi evoluigas ion en vi.

Prave, ne esras tiel facile utili al aliaj. Sed ne gravas, chu estas facile au ne. Vi plu volu, kiaj ajn la cirkonstancoj, helpi al la homoj. Char almenau per tio vi plifortigas vin, vi igas vin pli sagha, pli inteligenta, pli libera.

=======================================================

KIEL RICEVI OVo-n paperan kaj sesmonatan ?

1- Per abono : 15 euroj estas la abonprezo

2- Subtenante TIETon : disponigante monon al la instituto, ekz. 15 eurojn au pli.

La monon oni sendu al la konto "tiet-u" che UEA

KIEL RICEVI LA RETAN VERSION DE OVo ?

Necesas alighi al la tiucela dissendolisto. Tio ebligas ankau ricevon regulan de informoj pri la movado en Togolando.

Oni do sendu malplenan mesaghon al : Por memvola mondonaco la UEA-konto "tiet-u" estas je chies dispono

KUNLABORANTOJ

OVo estas chies proprajho. Do, ghi konsideras chiujn Esperantistojn kunlaborantoj. La kontribuajhojn oni sendu al la redaktanto.

LA VENONTA NUMERO

aperos fine de decembro 2010. Artikoloj por tiu numero atingu la redakcion plej malfrue la 15-an de decembro 2010

REPRESO

Chiu homo rajtas chiel ajn uzi la artikolojn de OVo. Sola kondicho estas, ke oni indiku la fonton.