Monda ASEMBLEO Socia (MAS)  [<<<]
DEKLARACIO PRI LA ESENCO DE LA AFRIKA ESPERANTISMO
de Afrika Centro Esperantista  
30a julio 2007

De : "AFRIKA CENTRO ESPERANTISTA"

Dato : Sab, 15 Apr 2006 09:18:56 +0100

Estimataj gesinjoroj de la tutmonda Esperanto-komunumo,

En Afriko estas uzataj lingvoj afrikaj jam de la komenco de la tempoj. La alveno de koloniistoj transformis lokajn lingvojn al dialektoj por tiel privilegii lingvojn eŭropajn. Afrikanoj estas devigataj lerni tiujn lingvojn. Lafranca kaj angla tiel fariĝas ĉefaj laborlingvoj en Afriko. Zamenhof iniciatis en 1887 la internacian lingvon, kaj funkciuloj de koloniistoj portis ĝin ankaŭ al Afriko kun la intenco, ke ĝi utilu al Afriko kiel ĝi jam utilas ankaŭ al eŭropanoj.

De 1980 ĝis nun la internacia lingvo akiras tute alian pozicion en Afriko ankaŭ pro la kontribuo de afrikanoj en ĝia disvastigado, precipe pro la sindediĉa laboro de Hans Bakker. Esperantistoj afrikaj ĉiel praktiku la lingvon, kunlaborante kun ĉiuj Esperantistoj kaj E-organizaĵoj tutmondaj. Tial ili per la suba deklaracio montras kiel ili konsideras la internacian lingvon, kaj kia ili deziras, ke ĝia movado estu en Afriko, ke ĝi estu profitodona ankaŭ al la kontinento

DEKLARACIO PRI LA ESENCO DE LA AFRIKA ESPERANTISMO

Ĉar pri la esenco de la esperantismo en Afriko multaj havas diversajn ideojn, tial ni subskribintoj, aktivaj por kaj per esperanto en pluraj landoj de la nigra kontinento, trovis oportuna proponi la sekvan klarigon.

1. La afrika esperantismo estas la penado de afrikanoj apliki esperanton en ĉiu kampo de la individua kaj socia vivo, surbaze de la valoroj kiujn la esperanto-kulturo originale produktis dum pli ol jarcento, eĉ anticipante la Universalan Deklaracion pri la Homaj Rajtoj (1948) kaj la Universalan Deklaracion pri la Lingvaj Rajtoj (1996).

2. Inter la originalaj valoroj de la esperanto-kulturo certe karaj al la afrikanoj estas :

a) la konscio pri aparteno al la tuta mondo, kaj ne nur al propra etno, naciŝtato aŭ kontinento ; konscio jen religie inspirita, kiel ĉe la homaranismo de Lazaro Ludoviko Zamenhof, jen sekulare motivita, kiel ĉe la sennaciismo de Eugeno Lanti ;

b) la rajto de ĉiu popolo je memdeterminado laŭ neperfortaj metodoj, kies heroldo estis Edmond Privat, amiko de Gandhi ;

c) la strebo al internacia kooperado paralele al la rezigno pri militoj, kies ĉefa teoriisto estis Pierre Cérésole, fondinto de la Internacia Civil-Servo ;

ĉ) la transnacia lingvospaco kreebla inter rifuĝintoj, militkaptitoj, ekzilitoj en la sama areo sed el malsama origino, kiel pruvis unuavice Julio Baĝy en Siberio ;

d) la partopreno en unika kultura diaspora fenomeno, kiun elkristaligis la plej grandaj verkistoj en la esperanto-literaturo, perante tra la lingvo senton de komuna destino, kaj eĉ identeco, kun multaj homoj dise en la mondo.

Disvolvi ĉi tiujn valorojn estas prioritato por la afrikanoj scipovantaj esperanton.

3. Same kiel la lingvo apartenas private al neniu, sed ĝin proprietas la tuta homaro, ankaŭ la esperantlingva komunumo ne povas esti monopolo de unu asocio, kiel ajn granda aŭ antikva ĝi estas. Tial la afrikanoj sentas sin liberaj pozitive kunlabori kun ĉiuj institucioj de la esperanto-mondo, se ili povas utili al la realigo de la afrika esperantismo.

4. La universale referenca verko por la lingvo estas la Fundamento de Esperanto, en ĉiuj siaj tri partoj : gramatiko, ekzercaro, vortaro. La Fundamento de Esperanto estas preskriba rilate la denotacion, sed nur priskriba rilate la konotacion. La konotacio, inkluzive de la tropa parolo nur eŭrope kaj biblie inspirita, estas rigardebla kiel nur sinkronie valora, kaj diakronie evoluigebla tra la jarcentoj ankaŭ danke al la kontribuo de la lingvouzo en la afrika Esperantio.

5. Esperantisto estas nomata ĉiu persono, kiu scias kaj uzas esperanton, tute egale por kiaj celoj li ĝin uzas, do nur kiel komunikilon, sendepende de la originalaj valoroj de la esperanto-kulturo. Esperantiano estas nomata ĉiu homo, kiu scias kaj uzas la lingvon kongrue al la supraj artikoloj, vidante en esperanto ne nur komunikilon, sed ankaŭ artan perilon kaj identigilon.

S U B S K R I B I N T O J

1. Individuoj

- ATTIOGBE-AGBEMADON Biova Mensah, direktoro de mezlernejo, membro de la komitato de UTE, Togolando

- DOUMEGNON Koffi, programisto en Informadiko, sekretario de ACE, estrarano de UTE, Togolando

- GBEGLO Koffi, instruisto en mezlernejo, kultura manaĝero, administranto de ACE, estro de la komitato de UTE, eks-estrarano de UEA, komitatano A de UEA, Togolando

- SAGBADJELOU Kokou, direktoro de bazlernejo, eks-komitatano de UEA, prezidanto de UTE, Togolando

- Alfred Kobina ARTHUR, instruisto, estrarano de GEM, Ganao

- ATIsso Eric, instruisto, estrarano de UTE, Togolando

- EKLOU Akouvi *, s-ino ATISSO, Togolando

- KOUESSAN Egouhouenou, membro de la komitato de Instituto Zamenhof, Togolando

- KPITI Zinsi *, s-ino ATTAGLO, Togolando

- DAVON Agossou, instruisto, membro de UTE, Togolando

- DAVON Essè, universitatano, membro de UTE, Togolandoeŭrop

- KOSSIVI Kossi Djiffa, instruisto, komitatano de UTE, Togolando

- KOSSIVI Affi Djatougbé *, librotenistino, Togolando

- ATTAGLO Elom, pedagogia direktoro de Instituto Zamenhof, prezidanto de JOTE, Togolando

- DRAVIE Etsri, instruisto, estrarano de la klubo Espero en Anyronkope, Togolando

- KOSSI Logossou, flegisto, prezidanto de la klubo Espero de Anyronkope, komitatano de UTE, Togolando

- ATTIOGBE-AGBEMADON Folly, membro de la klubo Juna Amikaro en Togolando

- ATTIOGBE-AGBEMADON Carine *, Studentino, Togolanda Esperantistino nun vivanta en Usono

- KPAKPO-KOUMI Adovi Leopold, instruisto, Togolanda Esperantisto vivanta en Francio

- AGBOLO Didier, librotenisto, estrarano de JOTE pri financoj, Togolando

- Birindwa Muŝosi, instruisto pri angla kaj informadiko, Kunordiganto de esperanto-kluboj en Bujhumburo, Burundio

- KUNAKEY Mana Blandine*, librotenistino, Vic-sekretario de JOTE, Togolando

- DOSSEH Mawuli, respondeculo pri la baznivelo de Instituto Zamenhof, Togolando

- SASSOU Ewoe *, s-ino SAGBADJELOU, komitatano A de UTE, Togolando

- AMAKOE Paul, flegisto, estrarano de la klubo Espero de Anyronkope, Togolando

- KANLIPOU Koami Daniel, arkivisto, eks-estrarano de UTE, Togolando

- Victor Lufimpu LUKO:AMA, policisto, Financa Konsilanto ĉe DKEA,  Nuna PREZIDANTO de KER, DR Kongo

- ABA EKLU Abatevi, plantoterapiisto, eks-sekretario de JOTE, Togolando

- ADJE Adjevi, studento, sekretario de UTE, Togolando

- TCHIKPE Privas, ŝtatoficisto, Prezidanto de BEA (Benina Esperanto-Asocio), Benino

- Princo Henriko OGUINYE, helpleciisto en Niĝeria Universitato, prezidanto de EFEN (Esperanto-Federacio en Niĝerio, Niĝerio

- MALANDA Emile, esploristo en Universitato de Kinŝaso, Prezidanto de DKEA (Demokratia Kongolanda Esperanto-Asocio), membro de la Afrika Komisiono de UEA, Demokratia Kongolando

- NGUEFACK Zedong Chamberline *, licenciulino pri beletro, Civita vickonsulino, Kamerunio

- Antoine KOUASSI KOUABLAN, komercisto, prezidanto de KEA (Kotdivuara Esperanto-Asocio), membro de la Afrika Komisiono de UEA, Eburbordo

- Malanda Jean Bosco, profesoro pri la franca, IKUE-reprezentanto en Demokratia Kongolando, DRK

- Hyacinthe Nicolas BADJI, Instruisto, Senegalio

- Bagassi Koura, Burkina Esperantisto nun vivanta en Usono

- CLUSE Florent, librotenisto, prezidanto de la klubo NEK de Niameo, Niĝerlando

- Atuu Waonaje, studanto pri pedagogio en Dar-es-Salamo, Tanzanio

- Jacques NYABENDA, studento, prezidanto de Unuiĝoj por Burundiaj Esperantistoj (UBE), Tanzanio

- Jean-Louis Madzella, Inspektisto pri edukado de Filozofio, prezidanto de Konga E-Unio, Popola Kongolando

- Ejiogu Benjamin, Niĝeria Esperantisto vivanta en Germanio

- Christophe BADIATE, Esperantisto Senegalia

- Kodjo AGBEMADON, librotenisto, eks-raportanto de la komitato de UTE (Togolando), eks-membro de UEA, nun vivanta en Germanio

- Thiombiano Mardia Oumarou, studento, membro de Niĝerlanda E-klubo, Niĝerlando

- Gedeon Nizeye, geologisto, membro de la Esperanta komisiono de SIPU, Burundio

- Waseka Alphonse ; instruisto, E-klubo de Goma, DR Kongolanda

- Costantine. Mashauri, grafikisto, estrarano de TEA, Tanzanio

- Akwasi Osei, kuracisto, estrarano de GEM (Ganaa Esperanto-movado), Ganao

- Jean Paul Alexis, prezidanto de E-klubo de Goma, DR Kongolando

- Libere Mudende, profesoro pri matematiko, membro de la Esperanta komisiono de SIPU, Burundio

- Axel von Blottnitz, Emeritulo, Komitatano de EASA, Pretoria, Respubliko de SudAfriko

- ADOKOU Folly, lignaĵisto, ekskomitatano de UTE, Togolando

- ASSOU AVOSSEY Affi Cecilia *, s-ino DOUMEGNON, frizistino, Togolando

- EDAH Gadoufia, dua protokolanto de la komitato de UTE, Togolando

- KOSSIVI Massan Judith *, membro de la komitato de Instituto Zamenhof, Togolando

- AYENA Tete, membro de la komitato de Instituto Zamenhof, Togolando

- Mechak Ezin, Instruisto en la Benina Lernejo LA RIMEDO, Benino

- Desire RABEVAZAHA, Prezidanto de Centro Internacia de Esperanto, Malagasio

- AMEVOR Rovema, eks-vic-prezidanto de UTE, muzikisto, Togolando

- Oliver MAZODZE, profesoro, prezidanto de Zimbabva E-Instituto, Zimbabvo

- Mohamed Bettahar, Alĝeria Esperantisto vivanta en Finnlando

- Elysee BY’ELONGO, DRKongolandano vivanta en Sudafriko

- Adjanouvi MENSAH, Togolanda Esperantisto vivanta en Islando

- Bernard Londoni, DRKongolandano vivanta en Usono

- Ambrose F. POLLE, E-instruisto, Tanzanio

- Willy KOKOUVI, Togolanda Esperantisto vivanta en Francio

- Basile AGBOLO, reprezentanto de IKUE, Togolando

- Moise SEDZRO, sekretario de JOTE, Togolando

- Michele SAVIGNAT-BELHOTE, eks-membro de Afrika Komisiono de UEA, dokumentalisto, Reunio

- AGBOLO Efoé, eks-prezidanto de E-klubo, Togolando

- H. Antoine DARGA, librotenisto en liceo, eks-estrarano de Eburborda Esperanto-Asocio, Eburbordo

- Fabien Butoyi, E-instruisto en klubo de burundia liceo, Burundio

- MBAZUMUTIMA Christine *, prezidantino de Dzaleka Esperanto Klubo, Malavio

* montras inecon

2. Kolektivoj

- DEKM Dzaleka Esperanto Klubo en Malavio

- NEK, Niĝerlanda Esperanto-Klubo, Niĝerlando

- TIETTI-Instituto de Esperanto en Togolando

- Unuiĝo Togolanda por Esperanto, Togolando

- Klubo BSEK en Owerri, Niĝerio

- Klubo en Orodo, Niĝerio

- Junulara Organizo de Togolandaj Esperantistoj, Togolando

- Société Internationale de Paix Universelle, komisiono de Esperanto, Burundio